H πορεία της Δίκαιης Μετάβασης στην Ελλάδα σύμφωνα με το The Green Tank

Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί στην απεξάρτηση από τον λιγνίτη 6 χρόνια μετά την ανακοίνωση του Πρωθυπουργού από το βήμα του ΟΗΕ για την οριστική απολιγνιτοποίηση της Ελλάδας:

1,747 ενεργειακές κοινότητες, αλλά μόλις 18 νέες αιτήσεις έργων σε 6 μήνες. Έσπασε το «φράγμα» του 1 GW η αυτοπαραγωγή. Ωστόσο από την υπουργική απόφαση για το net billing (Οκτώβριος 2024) ως τον Σεπτέμβριο 2025, μόλις 16.5 ΜW έργων συνδέθηκαν με τους νέους μηχανισμούς. Η Κεντρική Μακεδονία «πρωταθλήτρια» σε ηλεκτρισμένη ισχύ, ενώ στη Δυτική Μακεδονία για κάθε 1 MW που συνδέεται, 3.6 MW ακυρώνονται. Η 8^η ανασκόπηση του Green Tank αναλύει τα πιο πρόσφατα δεδομένα του ΓΕΜΗ και του ΔΕΔΔΗΕ και καταγράφει τις κυριότερες εξελίξεις στο θεσμικό πλαίσιο και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Δείτε το explainer μας για τις ενεργειακές κοινότητες και μείνετε συντονισμένοι για όλες τις σχετικές εξελίξεις στο Παρατηρητήριο Ενεργειακών Κοινοτήτων!

Τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση  το Εθνικό Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα το οποίο περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο θα κινητοποιηθούν πόροι για την προστασία των πολιτών και των επιχειρήσεων από την αύξηση των τιμών στα ορυκτά καύσιμα που θα προκληθούν λόγω της λειτουργίας του νέου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές (ΣΕΔΕ-2). Παρά τη θετική κατεύθυνση στην οποία κινείται, το κείμενο εμφανίζει σοβαρές αδυναμίες, μεταξύ των οποίων και η πλήρης απουσία στήριξης σε έργα αυτοπαραγωγής από  ενεργειακές κοινότητες. Το Green Tank κατέθεσε αναλυτικά σχόλια στη διαβούλευση τα οποία βασίστηκαν στη μελέτη που εκπόνησε σε συνεργασία με τη FACETS. Σύμφωνα με αυτή, η ενεργειακή και μεταφορική ευαλωτότητα μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά εφαρμόζοντας ένα μίγμα μέτρων, μεταξύ των οποίων και η στήριξη στις ενεργειακές κοινότητες και την αυτοπαραγωγή.

Στη διαδικτυακή εκδήλωση της πρωτοβουλίας «Ο Κόσμος» στις 24 Ιουλίου 2025, το Green Tank τόνισε τη σημασία της ενεργειακής δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης στη μετάβαση, επισημαίνοντας τον ρόλο των ενεργειακών κοινοτήτων και των έργων αυτοπαραγωγής, τα οποία ήδη ξεπέρασαν το 1 GW ΑΠΕ. Αναδείχθηκαν τα τεχνικά, οικονομικά και θεσμικά εμπόδια για τη συμμετοχή των πολιτών και η ανάγκη στήριξής τους μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων, διαλόγου με τις τοπικές κοινωνίες και πρόσβασης στο δίκτυο.

Στις 18 Οκτωβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε, με τη συμμετοχή τoυ Green Tank, η Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση της Δέσμης Ενεργειακών Κοινοτήτων όπου συζητήθηκαν τα πεπραγμένα του τελευταίου έτους, η στρατηγική πορεία και η διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών στην ενεργειακή μετάβαση. Η Δέσμη, από το 2021, λειτουργεί ως πανελλαδικό δίκτυο συνεργασίας, εκπαίδευσης και τεχνογνωσίας, προωθώντας την ενεργειακή δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη συμμετοχή των πολιτών στον ενεργειακό τομέα.